Σπίτι Ο μεγαλύτερος ταρατσόκηπος στην Ελλάδα

Το Φτιάχτο Μόνος σου στα πλαίσια της διάδοσης της οικολογικής δόμησης και διακόσμησης χώρων αλίευσε από το διαδίκτυο την παρακάτω πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση .

http://www.newsit.gr/default.php?pname=Article&art_id=171743&catid=31

Φυσικά για λόγους αποφυγής παρεξηγήσεων καθότι το άρθρο θα παρουσιαστεί αυτούσιου με σκοπό την διάδοση του μέσω των όσο το δυνατόν περισσότερων πηγών , γίνεται και πλήρης αναφορά στις πηγές , συγγραφείς , δημιουργούς κλπ του συγκεκριμένου άρθρου και ελπίζουμε όπως αναφέρω και παραπάνω να μην παρεξηγηθεί η καλή μας πρόθεση που πηγάζει από την διάδοση της οικολογικής δόμησης και οικολογικής αρχιτεκτονικής χώρου. Ευχαριστώ. 

Βρίσκεται στο Κρανίδι,  θεωρείται το μεγαλύτερο green roofing στη χώρα και ίσως το μεγαλύτερο στα Βαλκάνια. Η έκταση που καλύπτεται με πράσινο, φτάνει τα 12 στρέμματα. Δείτε φωτό…

Στο συγκεκριμένο έργο, χρησιμοποιήθηκαν μόνο ελληνικά φυτά.

Το πιο σημαντικό είναι η μεταφύτευση και επαναφύτευση εκατοντάδων ελιών και χαρουπιών, όλα αιωνόβια...Ακόμα και σε φυτεμένα δώματα όπως τα τέσσερα ελαιόδεντρα στην κύρια πισίνα.

Ο «ταρατσόκηπος» ανήκει στο ξενοδοχείο Aman Resort, και κατασκευάστηκε σε ένα από τα συγκροτήματα, το  Seascape Hills Resort.

Στόχος της δημιουργίας του φυτεμένου δώματος είναι μια σειρά από πλεονεκτήματα με περιβαλλοντικά, ενεργειακά και τεχνοοικονομικά οφέλη.

Κατασκευαστής του έργου στο Κρανίδι της Αργολίδας υλοποίησε  η εταιρεία Δομοτεχνικη Landscape Κ/Ξ ΤΟΜΗ-ΤΟΠΙΟΔΟΜΗ, Φυτεμενα δωματα ΤΟΠΙΟΔΟΜΗ.

Η σύγχρονη τάση σύμφωνα με τις αρχές της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής είναι η εγκατάσταση βλάστησης στα κτίρια.

Η οικολογική δόμηση τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί από τις πιο σημαντικές μεθόδους για τη αναβάθμιση του περιβάλλοντος που ζούμε και εργαζόμαστε.

Τι πετυχαίνουμε

Με την αύξηση του ποσοστού της βλάστησης στον αστικό ιστό και δημιουργία νέων υπαίθριων χώρων πρασίνου πετυχαίνουμε.

Από την μείωση του φαινομένου της «θερμικής νησίδας», την μείωση της ηχορύπανσης και της μόλυνσης του αέρα στον αστικό ιστό, μέχρι την διατήρηση των φυτικών ειδών προς εξαφάνιση από τη χλωρίδα περιοχών που προστατεύονται σε αστικά ανεπτυγμένες περιοχές.

Οι ενεργειακοί στόχοι επίσης είναι εξίσου σημαντικοί.

Με την εφαρμογή φυτεμένων δωμάτων/στεγών στις οροφές των κτιρίων δημιουργείται μια πρόσθετη ζώνη προστασίας του κελύφους του κτιρίου και ενισχύεται η θερμομόνωση του.

Επιτυγχάνεται η εξοικονόμηση ενέργειας που προκύπτει από την βελτίωση της θερμομόνωσης του κτιρίου τόσο κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου όσο και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Τα οφέλη δεν περιορίζονται μόνον σε αυτά, π.χ ενισχύει τη δυνατότητα συγκράτησης νερού από βροχοπτώσεις ακόμα και την προστασία από πιθανότητα πυρκαγιάς.

Μεγαλύτερα – Ψηλότερα – Ακριβότερα

Πηγή άρθρου προς αποφυγήν παρεξηγήσεων .
http://www.greekarchitects.gr/gr/%CE%B1%CE%BB%CF%86%CE%B1%CE%B4%CE%B9%CE%AD%CF%82/%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CF%8D%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B1-%E2%80%93-%CF%88%CE%B7%CE%BB%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B1-%E2%80%93-%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%B2%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B1-id4871
 Αν και δεν ζήτησα την άδεια του συγγραφέα βρήκα το άρθρο εξαιρετικά ενδιαφέρον έτσι αποφάσισα να το δημοσιεύσω και ελπίζω να μην δημιουργήσω πρόβλημα . Άλλωστε η ανάρτηση της συγκεκριμένης δημοσίευσης γίνεται  καλοπροαίρετα και η αντιγραφή κειμένων είναι σπάνια σε αυτό το Ιστολόγιο.

Να αναφέρω επίσης και το σημαντικότερο όλων ότι η δημοσίευση αυτή είναι το κυρίου Θάνου.Ν. Στασινόπουλου. http://www.greekarchitects.gr/gr/%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%82/%CE%B8%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%85-id43

Από την εποχή του Πύργου της Βαβέλ, το μέγεθος είναι μια σημαντική αρχιτεκτονική παράμετρος. Ένα μεγάλο κτίριο εντυπωσιάζει, και για πολλούς ανακλά το μεγαλείο του ιδιοκτήτη του - μερικές φορές και την επιδεξιότητα του κατασκευαστή του. Οι Πυραμίδες των Φαραώ, το Κολοσσαίο του Βεσπασιανού, και η Αγία Σοφία του Ιουστινιανού είναι μερικά τέτοια παραδείγματα αρχιτεκτονικής μεγαλομανίας από το ιστορικό παρελθόν.

  

Σήμερα το μέγεθος εξακολουθεί να έχει ιδιαίτερη σημασία σε ένα είδος διεθνών αγώνων παραλλάσσοντας το Ολυμπιακό σύνθημα ‘Ταχύτερα - Ψηλότερα - Δυνατότερα' σε 'Μεγαλύτερα - Ψηλότερα - Ακριβότερα'. Σε αυτό τον ανταγωνισμό ματαιοδοξίας, τον περιζήτητο τίτλο του μεγαλύτερου κτιρίου στον κόσμο κατέχει προς το παρόν το συγκρότημα Abraj Al Bait Towers ακριβώς δίπλα στην ιερή Κάαμπα της Μέκκας (βλ. πανοραμικές απόψεις). Έχει εμβαδόν 1.5 εκατομμύριο m² και ύψος 600m, προβλέπεται δε να χρησιμοποιείται από 65,000 άτομα -περίπου όσος ο πληθυσμός της πόλης των Ιωαννίνων. Είναι έργο του γραφείου Dar Al-Handasahτης Βηρυτού για τη μεγαλύτερη κατασκευαστική εταιρία του κόσμου Saudi Binladin Group της οικογένειας Μπιν Λάντεν. Στη κορυφή του συγκροτήματος ένα γιγάντιο ρολόι διαμέτρου 46m θα εκπέμπει λάμψεις ορατές από 29km πέντε φορές την ημέρα για τη μουσουλμανική προσευχή. Ο γιγάντιος κτιριακός όγκος δίπλα στον ιερό τόπο μαζί με τη σύγχρονη τεχνολογία στοχεύουν αναμφισβήτητα στο να δώσουν ένα ισχυρό θρησκευτικό μήνυμα.

     
Το κτίριο Abrai-Al-Bait στη Μέκκα είναι το μεγαλύτερο του κόσμου σε συνολικό εμβαδόν, και το δεύτερο σε ύψος μετά το Burj Khalifa στο Ντουμπάι.

Πέρα από το συνολικό εμβαδόν, το ύψος είναι ένα άλλο 'αγώνισμα' που συναρπάζει πολύ κόσμο. Όταν ήμουν φοιτητής το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο ήταν το Sears Tower των αρχιτεκτόνων SOM στο Σικάγο που ολοκληρώθηκε το 1973. Αυτή την πρωτιά τη κράτησε επί 24 χρόνια, ωστόσο σήμερα βρίσκεται μόλις στην 9^η θέση, με μισό ύψος από το Burj Khalifa στο Ντουμπάι -έργο επίσης της SOM- που είναι πρώτο με πάνω από 800m.

   

Παλαιοί κάτοχοι του τίτλου «η ψηλότερη κατασκευή του κόσμου»: 

Καθεδρικός ναός Κολωνίας (1880, 157m), Μνημείο Ουάσιγκτον (1884, 169m), Πύργος Άιφελ (1889, 300m), κτίριο Κράισλερ (1930, 320m).

Στη κούρσα ύψους της τελευταίας δεκαετίας, η πρωτιά αλλάζει όλο και πιο γρήγορα. Έτσι σε λίγα χρόνια το ψηλότερο κτίριο πρόκειται να είναι το Kingdom Tower στη Τζέντα με ύψος 1000m, με αρχιτέκτονα τον Adrian Smith που εργάστηκε και για το Burj Khalifa. Το νέο φαλλικό σύμβολο υπεροχής επρόκειτο να είναι ακόμη μεγαλύτερο (1600m) αλλά δεν το επέτρεψε η παραθαλάσσια περιοχή, και έτσι ο ιδιοκτήτης του έργου πρίγκηπας Al-Waleed bin Talal (ο πλουσιότερος Σαουδάραβας με περιουσία κάπου 14 δισ. ευρώ) θα πρέπει να περιορίσει την επίδειξή του στo ένα χιλιόμετρο αντί για ένα μίλι. Βέβαια οι διεθνείς οικονομικές εξελίξεις ίσως φέρουν νέες τροποποιήσεις ή και ματαίωση του μεγαλεπήβολου έργου, όπως ήδη έχει γίνει με διάφορα άλλα.

Sears Tower/Willis Tower (1973 442m)  |   Burj Khalifa (2010 828m) |   Kingdom Tower (2017? >1000m).

Αυτά τα σύγχρονα μνημεία ματαιοδοξίας διαφέρουν από τα περισσότερα παλιά, καθώς έχουν έντονο λειτουργικό και εμπορικό χαρακτήρα που δίνει τη δυνατότητα σε άλλους ματαιόδοξους με ασθενέστερο πορτοφόλι να καμαρώνουν για ένα γραφείο ή διαμέρισμα «στο ψηλότερο κτίριο του κόσμου», ή τουλάχιστον στο δεύτερο ή τρίτο ψηλότερο.

Πρόσφατα εμφανίστηκε και μια πιο ιδιωτική έκφραση τέτοιου μεγαλείου. Είναι το κτίριο Antilia της Βομβάης που έκτισε ο Ινδός πολυεπιχειρηματίας Mukesh Ambani για να στεγάσει την εξαμελή οικογένειά του. Ο Ambani είναι στη δεκάδα των πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου, με περιουσία κάπου 20 δισ. ευρώ που ξεπερνάει κατά πολύ αυτή του Σαουδάραβα Al-Waleed. Ένας τέτοιος μεγιστάνας χρειάζεται για σπίτι κάτι παραπάνω από το τριάρι όπου μεγάλωσε, ή τη 14ώροφη πολυκατοικία που μοιράζεται με τον αδελφό του επί 30 χρόνια. Το νέο σπίτι του ολοκληρώθηκε πέρσι μετά 7 χρόνια κατασκευής και με κόστος κάπου 1 δισ. δολάρια που το κάνει την πιο ακριβή κατοικία του κόσμου. Απέχει 700m από τον Ινδικό Ωκεανό και έχει μορφή 'μικρού' ουρανοξύστη: Ύψος 173m, με 27 ψηλοτάβανους ορόφους, 9 ασανσέρ, εξαώροφο γκαράζ για 160 αυτοκίνητα, 3 ελικοδρόμια, κρεμαστούς κήπους και πισίνες, ιδιωτικό σινεμά 50 ατόμων, και διάφορα άλλα κομφόρ που κάνουν πιο άνετη τη ζωή των 6 ενοίκων και των φίλων τους. Από όλο το κτίριο, οι χώροι κατοικίας καταλαμβάνουν μόνο 37,000m² που τα φροντίζουν τα 600 μέλη του μόνιμου προσωπικού. Αναπόφευκτα, το κτίριο έχει γίνει θέμα πολλών δημοσιευμάτων σκανδαλοθηρικού χαρακτήρα με αβέβαιες πληροφορίες για τις λεπτομέρειες της τελικής διαμόρφωσής του.

    
Όψεις της Antilia: Νότια, βόρεια, ανατολική (με μικρά ανοίγματα ανάμεσα στα φυτεμένα πετάσματα).

Είναι ένα έργο των αρχιτεκτόνων Perkins & Will από το Σικάγο, το οποίο το 2004 επικράτησαν των άλλων υποψηφίων μελετητών(Foster + Partners, SITE, Wilkinson & Eye, Ken Yang). Στην ιστοσελίδα τους - με πραγματικά ενδιαφέρον έργο απ' όπου όμως απουσιάζει το συγκεκριμένο- γράφουν με τίτλο 'Κοινωνικοί στόχοι': «Για περισσότερα από 75 χρόνια, οι Perkins+Will πρεσβεύουν την φιλοσοφία ότι ο σχεδιασμός έχει τη δύναμη να μεταμορφώσει και να υποστηρίξει τους στόχους των πελατών μας και να βελτιώσει την όλη κοινωνία... Αποστολή μας είναι η δημιουργία ιδεών & κτιρίων που τιμούν τους ευρύτερους κοινωνικούς στόχους».

Η κοινωνική ευαισθησία τους επεκτείνεται και στην περιβαλλοντική, η οποία τους οδήγησε στο να κάνουν την Antilia ένα πράσινο ουρανοξύστη. Ο Ralph Johnson, υπεύθυνος σχεδιασμού των Perkins + Will, εξηγεί ότι ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της Antilia είναι οι κατακόρυφοι και οριζόντιοι κήποι που επισημαίνουν τα διαφορετικά στοιχεία του προγράμματος. Για παράδειγμα, ένας κήπος διαχωρίζει το parking και το συνεδριακό κέντρο από την περιοχή κατοικίας πιο πάνω, οι δε εξωτερικοί τοίχοι μερικών ορόφων καλύπτονται από πετάσματα με υδροπονικά φυτά. Πέρα από τον συμβολισμό διαφορετικών χρήσεων και την ιδιωτικότητα, αυτοί οι κατακόρυφοι κήποι σκιάζουν το κτίριο και μειώνουν την αστική θερμονησίδα. Έτσι «μπορείς να χρησιμοποιήσεις όλο τον τοίχο σαν δέντρο αυξάνοντας το πράσινο της πόλης 10 φορές περισσότερο από ότι θα έκανε μια πράσινη στέγη. Είναι ένα πρότυπο για τα μελλοντικά κτίρια.»Και όχι μόνο αυτό. Ο ντόπιος αρχιτέκτονας Hafeez Contractor θαυμάζει την επιδέξια χρήση του εδάφους: «Καταλαμβάνοντας λιγότερο χώρο στο ισόγειο, μπορούν να φυτευτούν περισσότερα δέντρα... Οι επιλογές του Ambani θα κάνουν πιο αποδεκτή την υψηλή δόμηση.»Φυσικά σε ένα τέτοιο πράσινο κτίριο δεν τίθεται θέμα εξοικονόμησης ενέργειας. Κλιματισμός, ασανσέρ, αντλίες, φωτισμός μέσα-έξω όλη νύχτα, και όλες οι ηλεκτρικές συσκευές που έχει ένα αξιοπρεπές σύγχρονο σπιτικό, ανεβάζουν τον λογαριασμό ρεύματος σε 120,000 ευρώ τον μήνα, ισοδύναμο με 7,000 σπίτια της Βομβάης.

Μερικοί δεν συμμερίζονται τον ενθουσιασμό για τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα της 'πράσινης' Antilia (η οποία παρεμπιπτόντωςξεπερνά σε μέγεθος τα Ανάκτορα των Βερσαλλιών), επισημαίνοντας μερικές ταπεινές πτυχές της βιωσιμότητας όπως π.χ. την ένταξη στο κοινωνικό περιβάλλον. Κάποιοι μιλούν για «μία επιδεικτική επίδειξη πλούτου σε μια χώρα όπου οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν με λιγότερο από 2 δολάρια την ημέρα».

Ο Gyan Prakash, καθηγητής στο Princeton, λέει ότι «ένα τέτοιο κτίριο διατυμπανίζει ότι μπήκες στη λέσχη των δισεκατομμυριούχων και κοιτάς κάτω την πόλη οχυρωμένος στον ουράνιο πύργο σου -μόνο που τότε αντιλαμβάνεσαι ότι είναι πολύ μοναχικά εκεί πάνω». Ο ίδιος λέει αλλού «Είναι ένα είδος περίφρακτης κοινότητας που υποδηλώνει ότι οι πλούσιοι στρέφουν το πρόσωπό τους μακριά από την πόλη».

Υπήρξαν πολλά τέτοια ζηλόφθονα σχόλια κατά τη διάρκεια της κατασκευής καθώς και διάφορα νομικά εμπόδια που ξεπεράστηκαν με τη δύναμη που δίνει η μεγαλύτερη ιδιωτική επιχείρηση της Ινδίας. Έτσι το έργο ολοκληρώθηκε όπως είχε σχεδιαστεί, και πριν ένα χρόνο η ευτυχής οικογένεια εγκαινίασε τη νέα κατοικία της με μια δεξίωση που «θύμιζε χορό της Σταχτοπούτας». Στο δώμα το κτιρίου, πάνω από την προσωπική βιβλιοθήκη του Ambani, οι εκλεκτοί φίλοι είχαν τη δυνατότητα «να αναπνεύσουν καθαρό αέρα πάνω από τη μόλυνση της πόλης», της δεύτερης πιο πυκνοκατοικημένης πόλης του κόσμου όπου το 62% του πληθυσμού ζει σε παραγκουπόλεις. Παραδόξως, μετά τις κοινωνικές εκδηλώσεις της, η οικογένεια αποσύρεται στην παλιά της βάση το βράδυ. Γιατί άραγε;

Είναι γεγονός ότι τα δηκτικά σχόλια περί υπέρμετρης επίδειξης χλιδής ενόχλησαν τον Ambani, πιθανολογείται όμως έντονα ότι ο δισταγμός της οικογένειάς του να μετακομίσει οφείλεται σε μια αρχαία πολιτιστική πρόληψη που λέγεται Vastu Shastra, την ινδική παραλλαγή του Feng Shui. Το Vastu είναι μια φιλοσοφία ιδιαίτερα σημαντική στην αρχιτεκτονική των Ινδουιστικών ναών, η οποία δίνει έμφαση στη διάταξη των χώρων ενός κτιρίου κατά συγκεκριμένο τρόπο για την επίτευξη πνευματικής αρμονίας. Πολλοί Ινδουιστές πιστεύουν ότι ένα κτίριο που δεν ακολουθεί τις αρχές του Vastu φέρνει γρουσουζιά.

Οι μελετητές Perkins + Will έλαβαν υπόψη τους αυτή την ιδιαιτερότητα δίνοντας στη κάτοψη τετράγωνο σχήμα -τη βασική γεωμετρική μονάδα του Vastu- και τοποθετώντας ένα κήπο στη μέση του πύργου, εκεί όπου συγκλίνουν όλες οι ενέργειες σύμφωνα με το Vaastu Purusha Mandala.

Αλλά φαίνεται ότι έκαναν κάποιο σφάλμα. Ο Basannt R. Rasiwasia, ένας ειδικός του Vastu, θεωρεί ότι το κτίριο αντιβαίνει σε ένα βασικό κανόνα: Η ανατολική πλευρά του κτιρίου δεν έχει αρκετά ανοίγματα για να μπαίνει αρκετό πρωινό φως. «Αυτό προκαλεί πάντα παρεξηγήσεις, μερικές φορές δε και σοβαρά προβλήματα» διευκρινίζει. «Δείχνει επίσης ότι θα χρειάζεσαι παραπάνω προσπάθεια για να πετύχεις μέτρια αποτελέσματα. Η δυτική πλευρά φέρνει πολλή αρνητική ενέργεια».

Φαίνεται λοιπόν ότι οι αρχιτέκτονες προκάλεσαν ένα πρόβλημα ενισχύοντας τη θέα προς τον ωκεανό αντί προς τις παράγκες της Βομβάης. Θα φανεί στη συνέχεια αν ο σεβασμός προς την αρχαία παράδοση είναι ένα εμπόδιο για την οικογένεια Ambani, τόσο σοβαρό ώστε να την εξωθήσει να απαρνηθεί «το Taj Mahal του 21^ου αιώνα».

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η επιβλητική Antilia έγινε πραγματικά «πρότυπο για τα μελλοντικά κτίρια», τουλάχιστον για τις κατοικίες των δισεκατομμυριούχων της Βομβάης. Αυτό δείχνει το επόμενο 'Taj Mahal' που ήδη κατασκευάζεται στην Βομβάη, σε απόσταση 600 m από τη κατοικία Ambani για να στεγάσει την οικογένεια Singhania. Είναι ο ουρανοξύστης JK House, με έντονη ομοιότητα προς την Antilia αλλά λίγο χαμηλότερος (145m) και με περισσότερους ορόφους (36). Αρχιτέκτονες είναι οι Ινδοί Talati & Panthaky, οι οποίοι δεν στοχεύουν σε ένα πράσινο έργο, αλλά πιθανότατα θα μπορούν ως ντόπιοι να χειριστούν πιο επιδέξια τις αρχές του Vastu.

 
Κατοικία Singhania / JK House.

Και όχι μόνο αυτό. Διαβάζουμε επίσης ότι ένας τρίτος δισεκατομμυριούχος, ο Venugopal Dhoot, ετοιμάζει ένα πιο σεμνό δωδεκαώροφο πύργο-κατοικία στην Βομβάη, δείχνοντας ότι οι πλούσιοι πύργοι πάνω από τις παράγκες τείνουν να γίνουν μόδα στην Ινδία. Μια χώρα με κατά κεφαλή εισόδημα κάπου 1400 δολάρια που είχε 24 δισεκατομμυριούχους στην αρχή του 2009 και 49 στο τέλος του.

Ο Πύργος της Βαβέλ είναι ένα βιβλικό παράδειγμα μεγαλομανούς επίδειξης, την οποία διέκοψε η θεία παρέμβαση. Σήμερα το ανερχόμενο ύψος των ματαιόδοξων κτιρίων -πράσινων ή μη- θα μπορούσε να θεωρηθεί ως δείκτης της αύξουσας κοινωνικής ανισότητας. Αναρωτιέμαι αν το Vastu προβλέπει κάτι για τη κοινωνική αρμονία, καθώς και αν οι πράσινοι τοίχοι σε μονοκατοικίες 40,000m² είναι υπόδειγμα βιωσιμότητας.

   
Βομβάη: Αριστερά, περιοχή της πόλης - μέση, η πράσινη μονοκατοικία Ambani  - δεξιά, μια μη πράσινη πολυκατοικία.

Θάνος Ν. Στασινόπουλοs
Δρ. Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, AAGradDipl.6.11.2011

Στοίχημα, η εξοικονόμηση ενέργειας και η αύξηση των ΑΠΕ

Ο Δρ. Μάνθος Σανταμούρης είναι ο νέος Πρόεδρος του ΚΑΠΕ, έχοντας πίσω του μια μακρόχρονη και διακεκριμένη πορεία στον χώρο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τις εφαρμογές της στο δομημένο περιβάλλον. Είναι καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής του Εργαστηρίου Φυσικής Κτιριακού Περιβάλλοντος.
Αναλάβατε πρόσφατα τη θέση του προέδρου του ΚΑΠΕ σε μια κρίσιμη συγκυρία όπου αναθεωρείται όλο το προϋπάρχον πλαίσιο κατασκευής και ανακαίνισης κτιρίων σε σχέση με την ενέργεια που καταναλώνουν. Είστε αισιόδοξος για το μέλλον; Μπορούν πράγματι να αλλάξουν τα δεδομένα γρήγορα και αποτελεσματικά, όσον αφορά τα ενεργοβόρα κτίρια;
O τομέας των κτιρίων στην Ελλάδα αφέθηκε στην τύχη του για πάνω από τριάντα χρόνια. Μετά το 1979 και ως σήμερα δε σχεδιάστηκε καμιά νομοθετική πρωτοβουλία με στόχο την ενεργειακή και περιβαλλοντική αναβάθμιση του κτιριακού περιβάλλοντος. Σαν συνέπεια του ανεπαρκούς νομοθετικού πλαισίου, της αύξησης της κτιριακής επιφάνειας που χρησιμοποιούμε ανά άτομο, της δραματικής διείσδυσης του κλιματισμού, της παλαιότητας των κτιρίων και της εξαιρετικά σημαντικής κλιματικής μεταβολής στο αστικό περιβάλλον, η ενεργειακή κατανάλωση των κτίριων εκτοξεύθηκε στην Ελλάδα. Στη χώρα μας, για πολλές δεκαετίες δεν έχουν εφαρμοστεί σχεδιασμένες πολιτικές αναβάθμισης του αποθέματος των κτιρίων. Η αγορά, χωρίς καμία απολύτως βοήθεια και από μόνη της, ενσωμάτωσε κάποιες τεχνολογίες με πολύ αργό ρυθμό. Αποτέλεσμα της εγκληματικής αυτής απραξίας ήταν η χώρα μας να παρουσιάζει τον βραδύτερο ρυθμό περιβαλλοντικής και ενεργειακής τεχνολογικής βελτίωσης των κτιρίων και παράλληλα να παρουσιάζει τη μεγαλύτερη κλιματικά ανοιγμένη ενεργειακή κατανάλωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι πολίτες χαμηλού εισοδήματος αναγκάζονται να ξοδεύουν υπέρογκα ποσά για να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες και η χώρα να σκορπά άσκοπα τεράστια ποσά για την αγορά ενέργειας και την κατασκευή νέων σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, η περιβαλλοντική ποιότητα του κτιριακού περιβάλλοντος υποβαθμίστηκε δραματικά και οι πόλεις μας πάσχουν από σημαντική θερμοκρασιακή αύξηση. Έτυχε στην παρούσα πολιτική και επιστημονική ηγεσία να αντιμετωπίσει επιτέλους το πρόβλημα αυτό. Έγιναν ήδη οι απαραίτητες νομοθετικές παρεμβάσεις και επιτέλους η χώρα απέκτησε ένα σύγχρονο νομικό και τεχνικό πλαίσιο. Όσο και να φαίνεται εύκολο, το πρώτο αυτό βήμα σάς βεβαιώνω ότι ήταν πολύ δύσκολο. Έπρεπε να σπάσει συσσωρευμένη πέτρα τριάντα χρόνων, να αλλάξουν λογικές και νοοτροπίες στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, να αντιμετωπιστούν αντιδράσεις και καλώς εννοούμενα συμφέροντα. Νομίζω, ότι παρά τα προβλήματα και τις καθυστερήσεις, η πολιτική ηγεσία τα κατάφερε πολύ καλά. Τώρα πια μένουν μπροστά μας τα πολύ δύσκολα. Πρέπει αφενός να εφαρμόσουμε το νέο νομοθετικό πλαίσιο, να μην το αφήσουμε να εκφυλιστεί και αφετέρου να σχεδιάσουμε και εφαρμόσουμε μεγάλα προγράμματα, ώστε να εξασφαλίσουμε την προσαρμογή της χώρας μας στα νέα απαιτητικά ευρωπαϊκά δεδομένα και να καλύψουμε την απραξία τριάντα χρόνων. Ασφαλώς και είμαι αισιόδοξος. Αν δεν ήμουν δεν θα συμμετείχα στην προσπάθεια αυτή. Ναι, μπορούμε να βελτιώσουμε την υπάρχουσα κατάσταση. Με σχεδιασμό, με δράση με επίμονη και επιστημονική δουλειά. Η αλλαγή δεν θα είναι εύκολη, δεν θα είναι γρήγορη, δε θα είναι χωρίς κόστος και απώλειες για όλους εμάς που εμπλεκόμαστε, αλλά θα γίνει οπωσδήποτε. Θα βλέπουμε αργά και σταθερά τα αποτελέσματα αλλά κυρίως θα βλέπουμε κάθε μέρα μια αλλαγή νοοτροπίας και μια αλλαγή αντιμετώπισης των κτιρίων από τη διοίκηση και τον επιστημονικό κόσμο.
Για τη θητεία σας τα επόμενα χρόνια στο ΚΑΠΕ, έχετε θέσει κάποια προσωπικά στοιχήματα; Σε ποιους βασικούς άξονες θα κινηθείτε και ποιους στόχους για τη χώρα μας σκοπεύετε να θέσετε;
Το στοίχημα είναι ένα και μοναδικό. Να εξοικονομήσουμε ενέργεια και να αυξήσουμε τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα. Ειδικότερα, όσον αφορά τον κτιριακό τομέα, στοχεύουμε να βελτιώσουμε την ποιότητα του κτιριακού περιβάλλοντος με συνεχείς και διαρκείς διαδικασίες νομοθετικής, τεχνικής και οικονομικής φύσης. Είναι σαφές ότι η ένταση των δράσεων τεχνολογικής αναβάθμισης του κτιριακού αποθέματος που απαιτείται να αναληφθούν στην χώρα μας, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα έντονη. Το όποιο σχετικό πρόγραμμα οφείλει να περιλαμβάνει μαζικές παρεμβάσεις πλήρως σχεδιασμένες και με απόλυτο συντονισμό με όλες της δυνάμεις που επεμβαίνουν στην αγορά, ώστε να μειωθεί σημαντικά η ενεργειακή κατανάλωση του κτιριακού τομέα και να αναβαθμιστεί η περιβαλλοντική του ποιότητα, να μειωθεί σημαντικά το κατασκευαστικό κόστος που απαιτείται, να επιβαρυνθούν οι ιδιοκτήτες των κτιρίων, ώστε να ανακαινίσουν τα κτίριά τους, να μειωθεί εξίσου σημαντικά το λειτουργικό κόστος των κτιρίων, να δημιουργηθεί σημαντικό οικονομικό αντικείμενο για την κατασκευαστική βιομηχανία, να τονωθεί η αγορά βιομηχανικών ενεργειακών προϊόντων που παρουσιάζουν μεγάλη παραμένουσα αξία στη χώρα και να δημιουργηθεί σημαντικός αριθμός νέων θέσεων εργασίας. Παραλληλα, να σχεδιαστούν επιδεικτικές δράσεις που θα προετοιμάσουν τη χώρα να δεχτεί την αυριανή τεχνολογία αλλά και να προετοιμαστεί η ελληνική βιομηχανία, ώστε να σχεδιασει και να παράγει προϊόντα, συστήματα και υπηρεσίες που θα τη φέρουν στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας τεχνολογίας. Έτσι, σχεδιάσαμε το Εθνικό Πρόγραμμα Εξοικονόμησης Ενέργειας για το Κτιριακό Περιβάλλον, το “Κτίζοντας το Μέλλον”. Ένα πολύ φιλόδοξο πρόγραμμα, ίσως το πιο φιλόδοξο της Ευρώπης, που περιλαμβάνει κύρια δράσεις ενσωμάτωσης προηγμένης και ώριμης τεχνολογίας στο σύνολο του κτιριακού αποθέματος που θα επιτύχουν τη σημαντική μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και τη βελτίωση της περιβαλλοντικής τους ποιότητας. Παράλληλα, περιλαμβάνει επιδεικτικές δράσεις σε έργα πραγματικής κλίμακας προϊόντων και τεχνολογιών υψηλής ενεργειακής και περιβαλλοντικής απόδοσης που παρουσιάζουν αυξημένη παραμένουσα αξία στην χώρα, ώστε να διευκολυνθεί η διείσδυσή τους στην πραγματική αγορά αλλά και ταυτόχρονα να προωθηθούν οι σχετικές ενεργειακές πολιτικές που έχουν σχεδιαστεί, π.χ. κτίρια μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης. Τέλος, περιλαμβάνει δράσεις συντονισμένης βιομηχανικής και ακαδημαϊκής έρευνας, ώστε να σχεδιαστούν και αναπτυχτούν βιομηχανικά προϊόντα υψηλής ενεργειακής και περιβαλλοντικής απόδοσης και ποιότητας και τα οποία θα παρουσιάζουν ιδιαίτερα αυξημένο δυναμικό εμπορικής επιτυχίας. Το εθνικό αυτό πρόγραμμα για την πράσινη κατασκευή απαιτεί εθνική συνεννόηση και συνεργασία και σχεδιάστηκε σαν τέτοιο. Κράτος, πιστωτικά ιδρύματα, κατασκευαστές, βιομηχανία, μελετητές, εγκαταστάτες και πολίτες ενώνουν τις δυνάμεις τους και συμφωνούν σε ένα πλαίσιο αρχών εφαρμογής πρωτόγνωρο για την χώρα μας. Ένα πλαίσιο που ορίζει ότι θα κατασκευαστούν μόνο υψηλής ποιότητας έργα, ότι οι οικονομικοί όροι θα είναι ευνοϊκοί για όλους και ότι θα χρησιμοποιηθούν τεχνικές και τεχνολογίες που παρουσιάζουν παραμένουσα αξία για την χώρα και τους πολίτες και ότι τελικά ο μεγάλος κερδισμένος θα είναι πάντα ο έλληνας πολίτης. Ολοι στο ΚΑΠΕ δουλεύουμε πολύ εντατικά και με τεράστια όρεξη, ώστε να βάλουμε το πρόγραμμα αυτό σε δράση. Έχουμε κινητοποιήσει όλες σχεδόν τις επαγγελματικές ενώσεις στον τομέα του κτιρίου, καθώς και τους περισσότερους ειδικούς επιστήμονες από τα πανεπιστήμια και την αγορά που δουλεύουνε εντατικά μαζί μας. Σκοπεύουμε τα επόμενα τρία – τέσσερα χρόνια να ανακαινίσουμε ενεργειακά περί τα δύο εκατομμύρια κτίρια, να κατασκευάσουμε πράσινες γειτονιές μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης, να κατασκευάσουμε πράσινα σχολεία και πράσινα δημόσια και εμπορικά κτίρια, να βάλουμε στην αγορά τις εταιρείες ενεργειακών υπηρεσιών αλλά και παράλληλα να συντονίσουμε τη βιομηχανική και επιστημονική κοινότητα, ώστε να σχεδιάσουμε και να κατασκευάσουμε υλικά και προϊόντα που θα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας καινοτομίας. Υπάρχει πιο ωραίο στοίχημα από αυτό;
Πρόσφατα αναθεωρήθηκε η κοινοτική οδηγία για την ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων, γνωστή και ως EPBD. Τι νέο φέρνει αυτή η τροποποίηση και πώς θα επηρεάσει την εφαρμογή του ΚΕΝΑΚ στη χώρα μας;
O κτιριακός ενεργειακός κώδικας μιας χώρας πρέπει να παραμένει συνεχώς ζωντανός και να προσαρμόζεται στις νέες απαιτήσεις και προκλήσεις. Έτσι και ο ΚΕΝΑΚ πρέπει στα αμέσως επόμενα χρόνια να αναθεωρείται συνεχώς, ώστε να φτάσουμε στο τέλος της δεκαετίας σε έναν κώδικα που θα εξασφαλίζει το σχεδιασμό και την κατασκευή κτιρίων σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης. Αυτό προϋποθέτει αφενός μια σοβαρή δημόσια διοίκηση που θα επιταχύνει την εφαρμογή της ισχύουσας κάθε φορά νομοθεσίας παράλληλα με την προετοιμασία της μελλοντικής αναθεώρησης και αφετέρου έναν επιστημονικό και κατασκευαστικό κόσμο που θα προσαρμόζεται σχετικά γρήγορα και θα εφαρμόζει με ακρίβεια και χωρίς αστοχίες τον όποιο κανονισμό. Το τελευταίο είναι το πλέον σημαντικό. Όλες οι πειραματικές μελέτες σχετικά με το βαθμό εφαρμογής του κανονισμού θερμομόνωσης που εφαρμόζαμε έως πρόσφατα έδειξαν ότι ο βαθμός αστοχίας ήταν εξωφρενικά μεγάλος. Δεν αρκεί λοιπόν να σχεδιαστεί ένας προηγμένος και προοδευτικός ενεργειακός κανονισμός αλλά πρέπει και να εφαρμόζεται. Εδώ, το σώμα των ενεργειακών επιθεωρητών μπορεί να βοηθήσει πάρα πολύ. Αρκεί να γίνεται πραγματική επιθεώρηση και όχι διεκπεραίωση υποχρεώσεων εκτελώντας ένα πρόγραμμα σε έναν υπολογιστή. Είναι ένα πολύ μεγάλο στοίχημα και ελπίζω να κερδηθεί. Το ΚΑΠΕ έχει την τεχνογνωσία, τη θέληση και είναι διαθέσιμο να βοηθησει σε όλα τα επίπεδα.
Δρ. Μ. Σανταμούρης: Στοίχημα, η εξοικονόμηση ενέργειας και η αύξηση των ΑΠΕ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ Η ΝΕΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Δυόμιση  και πλέον χρόνια μετά την καταδίκη της Ελλάδας από το ευρωπαϊκό δικαστήριο, λόγω μη συμμόρφωσής της με την Κοινοτική Οδηγία για την Ενεργειακή Αποδοτικότητα των Κτιρίων, εφαρμόζεται στην Ελλάδα ο ΚΕΝΑΚ (Κανονισμός Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων).
 

Το γεγονός αυτό φέρνει μηχανικούς, κατασκευαστές, καταναλωτές αλλά και την αγορά δομικών υλικών και ηλεκτρομηχανολογικών συστημάτων αντιμέτωπους με μία νέα πραγματικότητα. Στόχος της νέας νομοθεσίας είναι να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας των υφιστάμενων και νεόδμητων κτιρίων καθώς και τις συνεπαγόμενες εκπομπές CO2.
Σύμφωνα με την αναθεωρημένη Κοινοτική Οδηγία του 2009, όπως και σε όλα τα κράτη μέλη, έτσι και στην Ελλάδα, από το 2020 όλα τα νέα κτίρια που κατασκευάζονται θα πρέπει να καταναλώνουν σχεδόν μηδενική ενέργεια, η οποία στο μεγαλύτερο ποσοστό της θα πρέπει να παράγεται από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Προς αυτή την κατεύθυνση, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90, εδραιώθηκε η έννοια του παθητικού κτιρίου (Passivhaus), που στοχεύει στην ελάχιστη δυνατή κατανάλωση ενέργειας, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις βέλτιστες συνθήκες εσωτερικού περιβάλλοντος. Η ιδέα του παθητικού κτιρίου, ξεκίνησε από την πόλη Ντάρμστατ της Γερμανίας το 1990 και οι προδιαγραφές του ενσωματώθηκαν στη Γερμανική νομοθεσία που αφορά την ενεργειακή συμπεριφορά των κτιρίων. Πιο συγκεκριμένα, ένα παθητικό κτίριο εκμεταλλεύεται στο μέγιστο δυνατό τα εσωτερικά θερμικά κέρδη, τα οποία προέρχονται από τη θερμότητα που ακτινοβολούν οι άνθρωποι, ο τεχνητός φωτισμός και οι ηλεκτρικές συσκευές, καθώς και τα κέρδη από την άμεση και έμμεση ηλιακή ακτινοβολία.

Καθώς όμως οι απώλειες θερμότητας ενός κτιρίου συντελούνται κατά κύριο λόγο μέσω του κελύφους και του αερισμού, πρωταρχικός στόχος ενός παθητικού κτιρίου είναι να μειώσει τις απώλειες αυτές, εστιάζοντας στα εξής:
•     Άρτια θερμομονωμένο κέλυφος
•     Εξάλειψη θερμογεφυρών
•     Υψηλή αεροστεγανότητα κελύφους
•     Χρήση παθητικών συστημάτων – βιοκλιματική σχεδίαση
•     Μηχανικό σύστημα αερισμού με ανάκτηση θερμότητας, που διασφαλίζει             άριστες συνθήκες εσωτερικού περιβάλλοντος

Τοποθετείται δηλαδή θερμομόνωση σε όλα τα δομικά στοιχεία του κελύφους, αποφεύγοντας τη δημιουργία θερμογεφυρών (ασυνέχειες στη θερμομονωτική στρώση, διαφορές πάχους και υλικού) και χρησιμοποιούνται κουφώματα και υαλοπίνακες με υψηλές προδιαγραφές, διασφαλίζοντας ένα αεροστεγές κτίριο. Επιπρόσθετα, για να μειωθούν οι απώλειες λόγω αερισμού, εγκαθίσταται ένα μηχανικό σύστημα αερισμού με σύστημα ανάκτησης θερμότητας. Σύμφωνα με τις Γερμανικές προδιαγραφές ένα τέτοιο κτίριο θα πρέπει να έχει ετήσια κατανάλωση για θέρμανση που δεν ξεπερνά τις 15kWh/m2  ετησίως, βάσει των Γερμανικών κλιματικών συνθηκών, κάτι που υιοθετείται από τις περισσότερες βορειοευρωπαϊκές χώρες. Στην Ελλάδα και λόγω ηπιότερων κλιματικών συνθηκών, μπορεί να επιτευχθεί χαμηλότερη κατανάλωση για θέρμανση, ενώ παράλληλα θα πρέπει να διασφαλιστεί η ελαχιστοποίηση των αναγκών για ψύξη το καλοκαίρι.

Παραδείγματα τέτοιων κτιρίων υπάρχουν πολλά στην Ευρώπη και ανά τον κόσμο. Οι αρχές του παθητικού κτιρίου μπορούν να εφαρμοστούν σε μια πληθώρα τυπολογιών νεόδμητων κτιρίων. Επιπρόσθετα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, όπου υφιστάμενα κτίρια έχουν αναβαθμιστεί ενεργειακά και μετατραπεί σε παθητικά κτίρια.
Το πρώτο παθητικό κτίριο κατασκευάστηκε το 1991 στην περιοχή Κράνιχστάιν στην Πόλη Ντάρμστατ της Γερμανίας, από το Ινστιτούτο Passivhaus. Έκτοτε η ιδέα του παθητικού κτιρίου, εξαπλώνεται ραγδαία στην Ευρώπη. Δειλά έγιναν και τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση και στις χώρες της Βαλτικής. Εκεί, το 2008 σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε το πρώτο Passivhaus στην Gipka της Λεττονίας Εικόνα 1.
Καθώς, όπως η Ελλάδα έτσι και η Λεττονία, δεν έχουν θεσπίσει ακόμη συγκεκριμένες προδιαγραφές για αυτόν τον τύπο κτιρίου, οι μελετητές βασίστηκαν στο πρότυπο Passivhaus της Γερμανικής Νομοθεσίας.

Το κτίριο έχει συνολική επιφάνεια 240m² εκ των οποίων 178m2 θερμαινόμενη και περιλαμβάνει 3 υπνοδωμάτια, ένα μπάνιο και ένα WC, κουζίνα, σαλόνι και αποθήκη. Το κέλυφος του κτιρίου διαθέτει ισχυρό πάχος θερμομόνωσης, ώστε να μπορεί να ανταπεξέλθει ενεργειακά στο βαρύ λετονικό χειμώνα (Εικόνα 2).

Τα ανοίγματα του κτιρίου σχεδιάστηκαν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να εκμεταλλεύεται τα ηλιακά κέρδη στο μέγιστο βαθμό και να ελαχιστοποιείται η ανάγκη για τεχνητό φωτισμό (Εικόνα 3).

Επιπρόσθετα, το κτίριο λειτουργεί χωρίς μηχανικό σύστημα θέρμανσης, καθώς επαρκούν τα εσωτερικά θερμικά και ηλιακά κέρδη για τη θέρμανσή του Εικόνα 4. Συν τοις άλλοις, ο ζεστός αέρας που παράγεται στην κουζίνα λόγω του μαγειρέματος και στο μπάνιο λόγω των υδρατμών, απορροφάται από το μηχανικό σύστημα αερισμού, φιλτράρεται και στη συνέχεια απελευθερώνεται και πάλι στο κτίριο.

Στα δύο χρόνια λειτουργίας του κτιρίου οι κάτοικοι είναι απόλυτα ικανοποιημένοι, τόσο από την ενεργειακή συμπεριφορά του κτιρίου, όσο και από την ποιότητα εσωτερικού περιβάλλοντος. Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως το 2009 οι Λετονοί βίωσαν το σφοδρότερο χειμώνα των τελευταίων τριάντα ετών και ότι το κτίριο λειτούργησε άψογα παρά τις αντίξοες κλιματικές συνθήκες. Ως εκ τούτου το κτίριο είχε σημαντική απήχηση και γνώρισε μεγάλη προβολή, εισάγοντας την έννοια του παθητικού κτιρίου στη λετονική πραγματικότητα. Ευελπιστεί δε κανείς πως όλο και περισσότερος κόσμος θα στρέφεται προς τα παθητικά κτίρια, καθώς αποδεικνύεται ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν ακόμη και σε ακραίες κλιματικές συνθήκες.
Σε ότι αφορά την ελληνική πραγματικότητα, η εισαγωγή του Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων, θα αναγκάσει τους μελετητές και το καταναλωτικό κοινό να στραφεί προς πιο αποδοτικά ενεργειακά κτίρια.
Η έννοια όμως του παθητικού κτιρίου, είναι αρκετά καινούρια και σαφώς εγείρει ερωτήματα.

Τα βασικότερα από αυτά είναι:

1. Ποιο είναι το επιπλέον κόστος κατασκευής ενός παθητικού κτιρίου σε σχέση με μια συμβατική κατασκευή;
Το επιπλέον κόστος κυμαίνεται συνήθως στο 7% - 10%, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες και τον τύπο του κτιρίου, ενώ σχετίζεται κυρίως με το αυξημένο πάχος θερμομόνωσης και την ποιότητα των ανοιγμάτων. Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως στις περισσότερες βορειοευρωπαϊκές χώρες, τα παθητικά κτίρια επιδοτούνται. Είναι δε σημαντικό πως στα παθητικά κτίρια δε τοποθετούνται μηχανικά συστήματα  θέρμανσης και ψύξης, οπότε δεν επιβαρύνεται το συνολικό κόστος κατασκευής από τέτοιου είδους εγκαταστάσεις.

2. Ποιος είναι ο χρόνος απόσβεσης;
Κατά μέσο όρο ο χρόνος απόσβεσης κυμαίνεται στα 8-10 χρόνια, ανάλογα με την τιμολογιακή πολιτική των πηγών ενέργειας στην εκάστοτε χώρα.

3. Μπορεί ένα τέτοιο κτίριο να κατασκευαστεί και στην Ελλάδα;
Ασφαλώς και μπορεί. Σε μια τέτοια περίπτωση θα δινόταν ιδιαίτερη βαρύτητα στα παθητικά συστήματα θέρμανσης και δροσισμού ώστε να μειωθούν όχι μόνο τα θερμικά, αλλά και τα ψυκτικά φορτία. Το Ινστιτούτο Passivhaus έχει εκπονήσει αντίστοιχες μελέτες και έχει μελετήσει παθητικά κτίρια στην περιοχή της Μεσογείου, αποδεικνύοντας την άριστη ενεργειακή συμπεριφορά τους ακόμη και σε πιο θερμά κλίματα.

4. Τα παθητικά κτίρια είναι βαρετά και ακαλαίσθητα;
Παρά τους πολλούς περιορισμούς και τις υψηλές προδιαγραφές που πρέπει να πληροί ένα κτίριο τύπου Passivhaus το αισθητικό αποτέλεσμα στην πλειονότητα των παραδειγμάτων είναι υψηλό. Ένα παθητικό κτίριο δε στερείται σε καμία περίπτωση design υψηλού επιπέδου. Εάν ο μελετητής διαθέτει την απαραίτητη εξοικείωση με τον ενεργειακό σχεδιασμό κτιρίων, την αντίστοιχη τεχνογνωσία και το σωστό υπόβαθρο, τότε το αισθητικό αποτέλεσμα είναι με βεβαιότητα άριστο.
 
5. Μπορούν όλα τα κτίρια να κατασκευαστούν ως παθητικά;
Κατά βάση ναι, αλλά θα πρέπει πάντοτε να σχεδιάζονται σύμφωνα με τις ελάχιστες προδιαγραφές του Passivhaus. Ένα κτίριο με καθαρούς όγκους και συμπαγή σχεδίαση είναι μία από αυτές. Επιπρόσθετα, ανάλογα με την τεχνοτροπία της περιοχής και τα ντόπια υλικά, το παθητικό κτίριο μπορεί να είναι πετρόχτιστο, ξύλινο ή οτιδήποτε άλλο προστάζει η αρχιτεκτονική.
6. Είναι αλήθεια πως στη χώρα μας δεν έχουν θεσπιστεί ακόμη συγκεκριμένοι ενεργειακοί τύποι κτιρίων γεγονός που συχνά οδηγεί σε ασάφειες;
Είναι γεγονός πως στην Ελλάδα δεν έχουν θεσπιστεί συγκεκριμένες προδιαγραφές για τα παθητικά κτίρια αλλά και για άλλους αντίστοιχους τύπους κτιρίων. Το γεγονός αυτό οδηγεί συχνά σε ασάφειες ως προς τον προσδιορισμό της ενεργειακής συμπεριφοράς ενός κτιρίου. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται η σωστή ενημέρωση από την πλευρά του καταναλωτή και η υπευθυνότητα από πλευράς μελετητή.

7. Τα παθητικά κτίρια είναι περίπλοκες hight-tech κατασκευές;
Σε καμία περίπτωση! Το παθητικό κτίριο είναι ένα απλό, εύχρηστο και εργονομικό κτίριο. Το σύστημα μηχανικού αερισμού έχει λιγότερα κουμπιά από ότι ένα τηλεχειριστήριο τηλεόρασης και η αλλαγή των φίλτρων μπορεί να γίνει απλά και εύκολα από τους ενοίκους, χωρίς να χρειάζεται η επίσκεψη ειδικού συντηρητή.  

8. Επιτρέπεται να ανοίγει κανείς τα παράθυρα σε ένα παθητικό κτίριο;
Ασφαλώς και επιτρέπεται, απλώς δεν επιβάλλεται, καθώς η λογική του Passivhaus είναι να παρέχει στο κτίριο τον απαραίτητο φρέσκο αέρα αυτόματα. Ο αέρας φιλτράρεται από το σύστημα, ώστε να απορρίπτεται η σκόνη και η βρωμιά, σε αντίθεση με το φυσικό αερισμό. Με τον τρόπο αυτό η ποιότητα του αέρα μέσα στους χώρους είναι πάντοτε υψηλή. 

http://www.econ3.gr/readmore.php?article_id=90581311345308

Πηγή άρθρου : 

Αρχιτεκτονικές απόψεις.

Κάγκελα, κάγκελα παντού

Ο φόβος ως αρχιτεκτονική παράμετρος.

Του Θάνου Ν. Στασινόπουλου

English version

Σάο Πάολο: Μια μάντρα χωρίζει εκατοντάδες παράγκες από ιδιωτικές πισίνες και γήπεδα τένις [φωτογραφία Tuca Vieira]

Ένα χαρακτηριστικό της εποχής μας που εμφανίζεται λίγο-πολύ σε όλες τις χώρες είναι η διεύρυνση του χάσματος φτωχών-πλουσίων, με φυσικό επακόλουθο την άνοδο της εγκληματικότητας. Αυτή με τη σειρά της φέρνει στο προσκήνιο μια μακρόχρονη αρχιτεκτονική παράμετρο που είχε ατονήσει στις δεκαετίες της κοινωνικά ισότροπης ανάπτυξης: την ασφάλεια.

Σε κοινωνίες όπου συνυπάρχει η χλιδή με τη μιζέρια, τα σπίτια έχουν ένα κοινό στοιχείο: τα κάγκελα. Κάγκελα σε φράχτες, σε παράθυρα, σε πόρτες, σε ταράτσες. Πλούσιοι και φτωχοί περιχαρακώνονται προσπαθώντας να προστατέψουν αυτό που έχουν και λείπει από άλλους, φτωχότερους. Έτσι τα κάγκελα αποτελούν πλέον ένα πρακτικό δείκτη κοινωνικής ανισότητας σε μια χώρα.

 
 
Κατοικίες στη Βραζιλία

Οι οικονομικές συνθήκες δεν είναι βέβαια ανεξάρτητες από τις πολιτικές, οι οποίες επίσης φέρνουν κάγκελα. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα, που είχε σχεδιαστεί από τον Γκρόπιους ως σύμβολο μιας ανοιχτής κοινωνίας και εγκαινιάστηκε το 1961, στην αρχή της προεδρίας Κέννεντυ. Έγραφε το περιοδικό Time στις 15.7.1957 για τη δημόσια παρουσίαση της μελέτης του νέου κτιρίου: «...η νέα πρεσβεία των ΗΠΑ θα είναι ανοιχτή και φιλόξενη, χωρίς τείχη και φράχτες, ούτε κλειστή πρόσοψη που να εμποδίζει τη θέα στο εσωτερικό αίθριο. "Το κτίριο θα είναι προσιτό, και ως εκ τούτου δημοκρατικό", δήλωσε ο Γκρόπιους. "Ο επισκέπτης δεν θα αισθάνεται το βάρος της εξουσίας, αλλά θα μπαίνει στο κτίριο ως ελεύθερος άνθρωπος."» Ωστόσο, οι συχνές βίαιες αντιδράσεις στην Αμερικανική πολιτική οδήγησαν 25 χρόνια αργότερα σε κάγκελα και αντιαρματικά εμπόδια. Οι καιροί αλλάζουν: η ανοιχτή κοινωνία φεύγει, τα κάγκελα έρχονται.

 
Πρεσβεία ΗΠΑ στην Αθήνα: 1970 & 2010

Ο αντίκτυπος της ανασφάλειας στην αρχιτεκτονική δεν περιορίζεται μόνο στα κάγκελα και άλλες δομικές μικρολεπτομέρειες. Από πολύ παλιά, η παράμετρος 'ασφάλεια' επηρεάζει τις τυπολογίες κτιριακών μορφών, καθώς και τους τρόπους οργάνωσης οικισμών. Για παράδειγμα, το εσωστρεφές αίθριο στην παραδοσιακή κατοικία της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής προστάτευε τόσο από το κλίμα όσο και από τους εχθρούς. Σε πιο μεγάλη κλίμακα, οι εχθρικές απειλές επηρέασαν τη διαμόρφωση πολλών μεσαιωνικών οικισμών κάθε μεγέθους, οι δε πειρατικές επιδρομές υπήρξαν καθοριστική παράμετρος στη χωροθέτηση των Αιγαιοπελαγίτικων χωριών.

Από τους παλιούς πύργους της Μάνης και της Υεμένης ως τις σημερινές πολυκατοικίες και ουρανοξύστες, τα πολυώροφα κτίρια με ελεγχόμενη πρόσβαση στο ισόγειο εξασφαλίζουν προστασία απέναντι στις ανθρώπινες απειλές -όχι όμως απόλυτη όπως έδειξαν οι Δίδυμοι Πύργοι. Ωστόσο η λύση των επάλληλων ορόφων μειονεκτεί στο ότι η ασφάλεια περιορίζεται στους εσωτερικούς χώρους. Για την προστασία και των υπαίθριων δραστηριοτήτων, τα κατακόρυφα εμπόδια στο έδαφος υπήρξαν πανάρχαια λύση, από τείχη ως συρματοπλέγματα. Έτσι καθορίζεται ένα περίγραμμα μικρού ή μεγάλου μήκους που διαχωρίζει τους 'μέσα' από τους 'έξω' φιλτράροντας τις μεταξύ τους επαφές, όπως γίνεται π.χ. στις φυλακές, τους ζωολογικούς κήπους, ή τη Δυτική Όχθη.

Το ευρύτατο ζήτημα 'Ασφάλεια & Αρχιτεκτονική' δεν είναι το θέμα αυτού του άρθρου. Εδώ η προσοχή εστιάζεται στην επανεμφάνιση ενός οικιστικού τύπου που είχε ατονήσει στον προηγούμενο αιώνα, την περίοδο της άμβλυνσης των πολιτικών και οικονομικών διαφορών και της επικράτησης συλλογικών αντιλήψεων. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης τα δεδομένα είναι διαφορετικά, με νέες επιπτώσεις στη διαμόρφωση του δομημένου χώρου, επαληθεύοντας το ότι η αρχιτεκτονική και η πολεοδομία ενσαρκώνουν τις εκάστοτε κοινωνικές δομές και προτεραιότητες.

Η αύξουσα φοβία που συνοδεύει τη τρέχουσα κοινωνική αποσύνθεση ξαναζωντανεύει παλιούς τύπους πολεοδομικής οργάνωσης, σαν αυτούς που βλέπουμε σε μεσαιωνικές πόλεις που περιβάλλονται από τείχη ή σε παλιά χωριά που τα ακραία σπίτια σχηματίζουν επίσης περιμετρικό τείχος. Πρόκειται για τα περίφρακτα οικιστικά συγκροτήματα που διαδίδονται ανά τον κόσμο με διάφορα ονόματα:  'gated communities', 'urbanización cerrada', 'geschlossene Wohnanlage', 'condomínios fechados'.

Στο βιβλίο 'Fortress America - Gated Communities in the United States' των E. J. Blakely & M. G. Snyder [ISBN 0815710038], ο όρος 'gated communities' περιγράφεται ως εξής: "Είναι περιοχές κατοικίας με ελεγχόμενη πρόσβαση, στις οποίες οι δημόσιοι χώροι έχουν ιδιωτικοποιηθεί. Είναι φυλασσόμενες περιοχές που περικλείονται συνήθως από τοίχους ή φράκτες, με ελεγχόμενες εισόδους που εμποδίζουν την πρόσβαση των μη κατοίκων".

Οι ίδιοι συγγραφείς σημειώνουν σε ένα άρθρο τους: "[Οι περίφρακτες κοινότητες] διαφέρουν από τις πολυκατοικίες με θυρωρούς ή φρουρούς, που εμποδίζουν την πρόσβαση του κοινού στο εσωτερικό ενός κτιρίου. Αντί γι' αυτό, οι κλειστές κοινότητες αποκλείουν τους πολλούς από παραδοσιακά κοινόχρηστους χώρους όπως τα πεζοδρόμια και τους δρόμους".

Στο βιβλίο οι περίφρακτες κοινότητες κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: Πρώτη είναι οι κοινότητες 'καλοζωίας', όπου οι πύλες προστατεύουν δραστηριότητες αναψυχής στο εσωτερικό. Αυτές περιλαμβάνουν συγκροτήματα κατοικιών π.χ. για εύπορους συνταξιούχους και πολυτελείς εγκαταστάσεις αναψυχής. Δεύτερη είναι οι κοινότητες 'κύρους', οι οποίες δεν έχουν τις κοινές ανέσεις των προηγουμένων, αλλά οι πύλες τους αποτελούν σύμβολα ευμάρειας. Και οι δύο κατηγορίες κτίζονται εξαρχής από κατασκευαστικές εταιρίες, συνήθως στα προάστια. Η τρίτη κατηγορία είναι οι 'ζώνες ασφαλείας', όπου τα πιο συνηθισμένα κίνητρα είναι τα προβλήματα εγκληματικότητας ή κυκλοφορίας και ο φόβος των ξένων. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι οι κάτοικοι, όχι εταιρίες, που τοποθετούν πύλες και φράκτες σε προηγουμένως ανοικτές γειτονιές.

Περιγράφοντας κοινωνικές και ψυχολογικές πτυχές της νέας τάσης, το βιβλίο θέτει και μερικά καίρια ερωτήματα, όπως: "Όταν οι δημόσιες υπηρεσίες, ακόμη και η τοπική αυτοδιοίκηση, έχουν ιδιωτικοποιηθεί, όταν η κοινωνική ευθύνη σταματά σε πύλες περιχαρακώσεων, τότε τι συμβαίνει με τη λειτουργία και την ίδια την ιδέα της κοινωνικής και πολιτικής δημοκρατίας;"
Φαίνεται ότι πρόκειται για μια τάση που καλπάζει. Στις ΗΠΑ, το 1985 τα περιφραγμένα συγκροτήματα ήσαν ελάχιστα, το 1999 περιλάμβαναν περίπου 3 εκατομμύρια κατοικίες, το 2002 είχαν φτάσει τα 7 εκατομμύρια, ήτοι 6% των συνολικών νοικοκυριών της χώρας. Επιπλέον, είναι μια τάση που απλώνεται παγκόσμια, από το Μεξικό ως την Κίνα. Δεδομένου ότι κατά κανόνα πρόκειται για αυτοπροστασία των πλουσίων από τις απειλές των φτωχών, εμφανίζονται ιδιαίτερα σε χώρες με χαμηλό δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης ή/και μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες, όπως η Λατινική Αμερική. Στον ευρωπαϊκό χώρο τα παραδείγματα περιορίζονται κυρίως στη Ρωσία και την Βρετανία, αλλά έχουν αρχίσει να ξεπροβάλλουν και σε χώρες υψηλής κοινωνικής συνοχής όπως η Γερμανία και η Σουηδία.

Στην Ελλάδα, πέρα από τα περιφραγμένα τουριστικά συγκροτήματα που έτσι κι αλλιώς δεν προσφέρουν μόνιμη διαμονή, δεν είναι διαδεδομένα τέτοια 'οικιστικά στρατόπεδα' με τείχη, φύλακες, και κάμερες. Αλλά καθώς εντείνονται οι επιπτώσεις της αναδιανομής του πλούτου από τους φτωχούς στους πλούσιους, και καθώς οι τελευταίοι είναι επιρρεπείς στον μιμητισμό των status symbols της Εσπερίας, η νέα πολεοδομική μόδα δεν θα αργήσει να απλωθεί κι εδώ, ικανοποιώντας τις απαιτήσεις της πελατείας που δεν γνωρίζει κρίση και θέλει να παραμείνει έτσι. Η γκετοποίηση δεν έχει ταξικά όρια, ούτε είναι και ακούσια.

Πιθανότατα ένα τέτοιο παράδειγμα θα αποτελέσουν οι «πολυτελείς κατοικίες» στο «ακριβότερο προάστιο της Αθήνας» που προωθούνται μεθοδικά και πεισματικά στο φιλέτο του Ελληνικού. Αυτό όμως είναι ένα σύνθετο και βαρύ ζήτημα, στο οποίο αξίζει να επανέλθουμε.

Θάνος Ν. Στασινόπουλοs
Δρ. Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, AAGradDipl.12.12.2010

Περίφρακτο οικιστικό συγκρότημα στην Αττική;

Εν αρχή είναι η αρχιτεκτονική.

Το κτήριο που πέρασε από σαράντα κύματα μέχρι να ολοκληρωθεί και δίχασε τη χώρα όταν αποκαλύφθηκε κάτω από τον αττικό ουρανό, το Μουσείο της Ακρόπολης του Γαλλοελβετού αρχιτεκτόνα Μπερνάρ Τσουμί, διεκδικεί για το 2011 την ύψιστη διάκριση στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, το περίφημο βραβείο «Mies van der Rohe».

Το κτήριο της Ζάχα Χαντίντ στη Ρώμη. Εξωτερικά θυμίζει παιδικό παιχνίδιΑναμφισβήτητα είναι ευχάριστο να αναγνωρίζεις ένα αθηναϊκό κτήριο στη βραχεία λίστα του βραβείου, δίπλα σε πέντε από τα σημαντικότερα κτήρια που χτίστηκαν τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη.

Το δημιούργημα του Μπερνάρ Τσουμί και του Μιχάλη Φωτιάδη είναι συνυποψήφιο με το μουσείο ΜΑΧΧΙ της Ρώμης, που σχεδίασε η Ζάχα Χαντίντ, τις παρεμβάσεις που έκανε στο Neues Museum του Βερολίνου ο Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ, την Αίθουσα Συναυλιών της Δανέζικης Ραδιοφωνίας στην Κοπεγχάγη του Ζαν Νουβέλ, το Bronks Youth Theatre στις Βρυξέλλες της Μαρτίν ντε Μεσενέρ και το Κέντρο Αποκατάστασης «Groot Klimmendaal» στην Ολλανδία του Κεν βαν Βέλσεν. Η ανακοίνωση του νικητή και η τελετή απονομής θα γίνουν στις 20 Ιουνίου στη Βαρκελώνη, στο Εκθεσιακό Περίπτερο που είχε σχεδιάσει ο Γερμανός αρχιτέκτονας Mies van der Rohe.

Στο διεθνή Τύπο, στους τίτλους αρκετών δημοσιευμάτων που αφορούν το βραβείο, προτάσσεται πάντως η «ελληνική» υποψηφιότητα. Να θυμίσουμε ότι το Μουσείο της Ακρόπολης κέρδισε στις αρχές του χρόνου το τιμητικό βραβείο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτόνων, αλλά και το διεθνές βραβείο του καλύτερου τουριστικού προορισμού από την Ενωση Τουριστικών Συντακτών της Βρετανίας.

Η επιλογή των έξι υποψήφιων κτηρίων για το «Mies van der Rohe» έγινε ανάμεσα σε 343 που βρίσκονται σε 33 χώρες της Ευρώπης. Το βραβείο απονέμεται από το 1987, ανά διετία, και συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Πολιτισμός» της Ε.Ε και το Ιδρυμα Mies van der Rohe. Συνοδεύεται από έπαθλο ύψους 60.000 ευρώ και προβάλλει την αριστεία στο σχεδιασμό σύγχρονων κτηρίων, αλλά και τη συμβολή στη διαμόρφωση νέων ιδεών και τεχνολογιών στον τομέα της αστικής ανάπτυξης.

Ας δούμε ορισμένα χαρακτηριστικά των υποψήφιων κτηρίων.

* Ο Βρετανός αρχιτέκτονας Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ ανέλαβε τη μελέτη, την ανακατασκευή και την προσθήκη αιθουσών στο Νέο Μουσείο του Βερολίνου (Neues Museum), ιστορικό κτήριο που χτίστηκε από τον Φρίντριχ Αουγκουστ Στίλερ το 1885 στο «Νησί των Μουσείων» της πόλης. Το μουσείο, που είχε υποστεί σοβαρές ζημιές από τους βομβαρδισμούς των συμμάχων στο Β'Παγκόμσιο Πόλεμο, ξανάνοιξε επισήμως τις πύλες του το 2009. Ο Τσίπερφιλντ στην παρέμβασή του επέλεξε μια διακριτική συνομιλία των παλιών αρχιτεκτονικών στοιχείων του με νεότερα. Συνδύασε, για παράδειγμα, τους τούβλινους παλιούς τοίχους με προσθήκες λευκού μπετόν.

* Το «Bronks Youth Theatre» στην καρδιά των Βρυξελλών, από τη Βελγίδα Μαρτίν ντε Μεσενέρ, διακρίνεται για τον ευφυή τρόπο με τον οποίο η αρχιτέκτονας κατάφερε να προσαρμόσει σε ένα περιορισμένο χώρο -ένα οικόπεδο που περικλείεται από σπίτια- το ευέλικτο, ανάλαφρο σχέδιό της από μέταλλο, γυαλί και άλλα υλικά. Το κτήριο εξωτερικά παίζει επίσης με την αντανάκλαση του φωτός και μιμείται τα περιγράμματα των γειτονικών σπιτιών.

* Η Βρετανοϊρακινή Ζάχα Χαντίντ είναι η μόνη από τους υποψήφιους που έχει τιμηθεί με το ίδιο βραβείο το 2003 για τον εντυπωσιακό χώρο στάθμευσης και τον τερματικό σταθμό τραμ στο Στρασβούργο. Η φετινή υποψηφιότητά της είναι για το ΜΑΧΧΙ, το Μουσείο για τις Τέχνες του 21ου αιώνα, που έχτισε στη Ρώμη. Εξωτερικά θυμίζει παιδικό παιχνίδι με μπετονένιους κύβους, μια γοητευτική «σπαζοκεφαλιά» για τους επισκέπτες, που καλούνται να ακολουθήσουν απρόβλεπτες κυματοειδείς διαδρομές ή να ανεβούν μια εντυπωσιακή μαύρη σκάλα που καταλήγει σε μια περίεργη ρωγμή στην οροφή.

* Εντυπωσικό είναι το κτήριο που εμπνεύστηκε ο Γάλλος αρχιτέκτονας Ζαν Νουβέλ, για την Αίθουσα Συναυλιών της Δανέζικης Ραδιοφωνίας στην Κοπεγχάγη. Στο φως της ημέρας η όψη του μοιάζει με ένα τεράστιο μπλε ορθογώνιο κουτί στην καρδιά ενός βιομηχανικού τοπίου. Καθώς ο ήλιος δύει, παίρνει τη μορφή ενός αιθέριου, άυλου αντικειμένου, στις επιφάνειες του οποίου προβάλλονται ποικίλες εικόνες σχετικές με τη μουσική.

* Το Κέντρο Αποκατάστασης «Groot Klimmendaal» ξεχωρίζει για την καινοτόμο συναισθηματική εμπειρία που παρέχουν η όψη αλλά και το εσωτερικό του στους επισκέπτες και για τον πρωτότυπο τρόπο με τον οποίο ο Ολλανδός αρχιτέκτονας Κεν βαν Βέλσεν συνδύασε την οπτική τέρψη με τη λειτουργικότητα και το στιλ.

* Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης δεν θέλει ιδιαίτερες συστάσεις. Εχει χαρακτηριστεί - κυρίως εκτός συνόρων- «θαύμα της γεωμετρίας», ενώ έχουν εκθειαστεί η μινιμαλιστική φόρμα του, ο τρόπος που συνυπάρχει η σύγχρονη αρχιτεκτονική με τα σπαράγματα της αρχαιότητας, η προσαρμογή του σχεδίου του στην ανάδειξη των εκθεμάτων, καθώς και η ήπια συνομιλία του με την Ακρόπολη. *

http://www.enet.gr/?i=news.el.texnes&id=262908